Marifoon & communicatie

Een marifoon (Maritime Radio) is een VHF-radio (Very High Frequency, 156–174 MHz) bedoeld voor communicatie op het water. Er zijn twee typen:

• Vaste marifoon — ingebouwd in het schip, vaak met hogere zendkracht (25 W)
• Draagbare marifoon — hand-held, meestal 5 W

De zendkracht bepaalt het bereik: op water met vrij zicht reken je op 25–50 km voor een vaste marifoon en 5–15 km voor een draagbare. VHF is "line of sight" — obstakels verminderen het bereik sterk.

Een marifoon moet geregistreerd zijn bij Agentschap Telecom. Het identificatiesysteem is per vaargebied wettelijk vastgelegd — en wederzijds verboden:

• Binnenvaart (CEVNI-gebied, incl. Rijn en oeverlanden): ATIS verplicht (Automatic Transmitter Identification System — automatische digitale identificatie bij elke uitzending); DSC en MMSI zijn hier verboden.
• Zee-VHF: MMSI/DSC verplicht; ATIS is op zee uitgeschakeld en niet toegestaan.

Op de binnenwateren is een marifoon voor pleziervaart in beginsel niet verplicht — maar voor het gebruik van sluizen en beweegbare bruggen is luisteren op het aangewezen kanaal steeds meer de norm, en sommige sluizen eisen marifooncontact.

Op zee (Noordzee, Waddenzee, Westerschelde) is een marifoon voor buitengaatse vaart sterk aanbevolen en bij sommige routes feitelijk onmisbaar voor contacten met kustwacht en VTS (Vessel Traffic Services).

Zodra je een marifoon aan boord hebt, geldt een uitluisterplicht (BPR art. 4.05):

• Op de binnenwateren: luister primair op kanaal 10 (of het geldende blokkanaal) — het standaard schip-schip-kanaal.
• Op zee: luister primair op kanaal 16 — het internationale nood- en oproepkanaal.
• Kanaal 16 altijd meebewaken via dual watch — ook op de binnenwateren, zodat noodoproepen niet worden gemist.

In de praktijk: zet je marifoon op dual watch (kanaal 10/blokkanaal + kanaal 16 tegelijk). Moderne marifonen doen dit automatisch.

Mayday gebruik je bij onmiddellijk levensgevaar (zinken, brand, man overboord zonder redding mogelijk).

Procedure:

1. Schakel over op kanaal 16
2. Spreek duidelijk en langzaam:
   • "Mayday, Mayday, Mayday"
   • "Dit is [scheepsnaam], [scheepsnaam], [scheepsnaam]"
   • "Mayday [scheepsnaam]"
   • "Positie: [coördinaten of beschrijving]"
   • "Aard van nood: [zinken / brand / medisch / etc.]"
   • "Aantal personen aan boord: [aantal]"
   • "Overige informatie: [bijv. kleur schip]"
   • "Over"
3. Wacht op antwoord; herhaal na 1 minuut als geen reactie

Pan-Pan = dringende oproep (niet onmiddellijk levensgevaar maar wel hulp nodig). Zelfde procedure, "Pan-Pan" in plaats van "Mayday".

1. Roep op kanaal 16: "[Naam ander schip], dit is [jouw naam], over"
2. Als contact: "Gaan we over naar kanaal 10?" (of ander werkkanaal)
3. Schakel beiden over naar het afgesproken kanaal
4. Voer het gesprek
5. Aan het einde: "[scheepsnaam], uit"

Houd oproepen kort; gebruik de naam van het andere schip altijd als eerste.

Sluizen en beweegbare bruggen communiceren op het blokkanaal van het betreffende vaarweggedeelte. Dit kanaal staat vermeld op de waterkaart of in de Almanak voor Watertoerisme.

Teken B.11 (BPR Bijlage 7) is het marifoon-gebodsteken: een blauw bord met het verplichte kanaalnummer. Zodra je dit bord passeert, ben je verplicht over te schakelen naar het aangegeven kanaal — ook als kanaal 10 rustig is. Bij het verlaten van de sector ga je terug naar kanaal 10.

Procedure:

1. Schakel naar het blokkanaal
2. Roep de sluis/brug op: "[Naam sluis], dit is [scheepsnaam], [vaarrichting], [afmeting schip], over"
3. Volg de instructies van de bediening op