Marifoon — basis

Een marifoon is een VHF-radio (Very High Frequency) voor scheepvaartcommunicatie. Op de binnenwateren ben je als pleziervaart niet verplicht er een aan boord te hebben. Maar zodra je er een hebt, gelden de regels voor gebruik — inclusief de uitluisterplicht.

Bedieningsbewijs verplicht

Een marifoon is een vergunningplichtig radiozendapparaat (Telecommunicatiewet). Je mag hem alleen bedienen als je het Basis Marifoon Certificaat (BMC) hebt. Zonder BMC mag je de marifoon niet uitzenden — ook niet in een niet-noodsituatie, ook niet op de binnenwateren.

Op KVB1-niveau zijn er drie kanalen relevant:

Uitluisterplicht (BPR art. 4.05)

Zodra je een marifoon aan boord hebt, ben je verplicht uit te luisteren. Op de binnenwateren luister je primair op kanaal 10 — of het geldende blokkanaal als teken B.11 dat aanwijst. Kanaal 16 bewijk je altijd mee, ook als kanaal 10 je hoofdkanaal is, zodat je noodoproepen niet mist.

Teken B.11 (BPR Bijlage 7) is een gebodsteken: een wit bord met rode rand met het verplichte kanaalnummer erin. Je treft het aan op de oever vóór een sluisvak of een sector met verplicht marifooncontact.

• B.11a — verplicht gebruik te maken van de marifoon
• B.11b — verplicht gebruik te maken van de marifoon op het aangegeven kanaal

Wat je doet bij het passeren:

1. Schakel direct over naar het aangegeven blokkanaal — dit is verplicht, ook als kanaal 10 rustig is
2. Meld je bij de sluis of brug: "[Naam sluis], dit is [scheepsnaam], [vaarrichting], over"
3. Volg de instructies van de bediening op
4. Bij het verlaten van de sector: terug naar kanaal 10

Op kanaal 16 zijn er drie niveaus van prioriteit:

Mayday — gebruik je bij onmiddellijk levensgevaar: zinken, brand, man overboord zonder redding mogelijk.

Procedure — spreek langzaam en duidelijk:

1. "Mayday, Mayday, Mayday"
2. "Dit is [scheepsnaam], [scheepsnaam], [scheepsnaam]"
3. Positie (vaarwegnaam + kilometer, plaatsnaam, of beschrijving)
4. Aard van de nood (zinken / brand / medisch / etc.)
5. Aantal personen aan boord
6. Gewenste hulp
7. "Over"

Krijg je geen reactie? Herhaal na één minuut.

Pan-Pan — gebruik je bij spoed zonder onmiddellijk levensgevaar: motorpech in de vaargeul, een gewonde opvarende die zorg nodig heeft maar stabiel is.

Spreek "Pan-Pan, Pan-Pan, Pan-Pan" en volg daarna dezelfde zeven stappen als bij Mayday.

Sécurité — een veiligheidsmededeling over navigatiegevaar of meteo: een drijvend object, defecte boei, plotselinge mist. Wordt uitgezonden door de kustwacht of een wateropzichter. Als je zo'n bericht hoort: luisteren en je actie aanpassen als het van toepassing is.

Noodoproepen via de marifoon zijn complementair aan visuele noodseinen. De marifoon is horen en zenden; vuurpijlen en rooksignalen zijn zien. In een noodsituatie kun je beide combineren. Zie het noodseinen-topic voor de pyrotechnische regels.

Op de binnenwateren geldt de RAINWAT-overeenkomst (onderdeel van CEVNI), die ATIS (Automatic Transmitter Identification System) verplicht stelt voor schepen met een marifoon.

ATIS werkt automatisch: elke keer dat je de zendsleutel loslaat na een uitzending, stuurt de marifoon een korte digitale code mee met de scheepsidentificatie. Je hoeft er zelf niets voor te doen — de marifoon doet het bij elk gebruik.

Niet verwarren:

• ATIS = binnenwater (CEVNI-gebied); automatische identificatie, geen knop of invoer nodig
• MMSI/DSC = zee-VHF; dat systeem is op de binnenwateren verboden

De diepere marifoon-stof — DSC, MMSI en het Global Maritime Distress and Safety System (GMDSS) — valt buiten de KVB1-scope en hoort bij KVB2.